Kızıl Çengi (Bir Cahide Sonku Romanı)

Yazar

Osman Balcıgil; 1955 yılında İstanbul’da doğan yazar ekonomi eğitimi gördü. Ulusal dergi, gazete ve televizyonların haber bölümlerinde muhabir, editör, yönetici olarak çalıştı. Yazar, yaptığı araştırmalarıyla, yazdığı yazılarıyla ve televizyon programlarıyla pek çok ödüle layık görüldü. Latin Amerika’da yaptığı çalışma ile 1988 yılında Türkiye Gazeteciler Cemiyeti tarafından “Yılın Gazetecisi” seçildi. Yazar, hikaye, novella (kısa roman), deneme, araştırma, röportaj gibi türlerde eserler ortaya koyuyor. Daha fazla bilgi için www.osmanbalcigil.com sitesine göz atabilirsiniz.

Kitap

Kızıl Çengi (Bir Cahide Sonku Romanı); Eserde Türk sinemasının ilk kadın yıldızı ve ilk kadın yönetmeni olan Cahide Sonku’nun hayatı anlatılıyor. Tabi hayatına bir göz gezdirirken dönemsel olayları görüyor ve dönemin önemli kişilerini okuyoruz. Kitap, Cahide Sonku ile konuşularak yazılan röportajlardan, hayatını araştıran yazı dizilerinden, sinema yazarlarının eserlerinden ve yazarın kendi araştırmalarından oluşan bir bütünlük içerisinde biyografik roman olarak ortaya çıkmıştır.

Yeri gelmişken kitabın baş karakteri Cahide Sonku’dan da biraz bahsetmekte fayda görüyorum; 1916 yılında Yemen’in başkenti Sana da doğan sanatçı, tiyatro ve sinema oyuncusu olmasının yanında Türkiye’nin ilk kadın yönetmenidir. Türk sinemasının ve tiyatrosunun, otoritelerce kabul görmüş, ilk kadın yıldızıdır. Zorlu bir hayattan görkemli bir hayata geçiş yapmıştır; Yeteneği ile sanat alanında bir yıldız olarak yükselirken zengin bir destekçinin arkasında olmasının verdiği güçle sinema sektöründe başarılara imza atabilmiştir. Ancak hayat her zaman güler yüzünü göstermiyor ve yükselişin ardından bir düşüş yaşıyor değerli sanatçımız.

Kitap yorumu

Kitapta, Cahide Sonku’nun arkadaşı olan Cevdet Merter’in gözünden olayları görüyor ve okuyoruz. Yer yer Cahide’nin geçmiş hayatına ait hatıraları okuyup gözümüzde canlandırırken, Muhsin Ertuğrul’un kendisini keşfetmesi ve tiyatro alanında ona şans vermesi ile gelişen olaylar asıl konuyu oluşturuyor. Cahide Sonku, tiyatro oyunlarında sergilediği performans ve güzelliği ile halk tarafından beğenilerek meşhur oluyor. Meşhur olması, güzelliği ve etrafına yaydığı pozitif enerji ile de sosyetenin ilgisini çekiyor. Tabi çevresi geniş ve zengin erkekler önüne imkanlar sunmaktan geri durmuyorlar. Böylece, kıyıda köşede kalmış yaşam savaşı veren bir kızdan şöhretin en üst basamaklarına tırmanan bir yıldıza dönüşmesini, en üst basamakta kalma savaşını ve sinema sektörüne kendi imzasını atmasını ilgiyle takip ediyoruz.

Eserde, dönemin önemli olaylarını okurken önemli kişilerini de görüyoruz. Örneğin, Zeki Müren’in ilk filmi olan ve Cahide Sonku ile başrol oynadığı Beklenen Şarkı filminin nasıl çekildiğini ve neler yaşandığını okuyoruz. Buna benzer ilginç olayları ve Türk sinemasının ilk kadın yıldızı olan Cahide’nin fırtınalı ve mücadele dolu hayatını merakla ve hayretle adeta izliyoruz.

Cahide Sonku’nun oyunculuğunun yanı sıra güzelliğinin ve çekiciliğinin birçok olayı şekillendirdiğini görüyoruz; Peki, büyük tiyatrocu Muhsin Ertuğrul, Cahide’ye evlenme teklif etmiş midir? Cahide Sonku’nun aşk hayatı nasıldı? Cahide Sonku’nun kurduğu Sonku Film Şirketi hangi filmleri çekti? Cahide Sonku, Zeki Müren, Haldun Dormen ve Atıf Yılmaz gibi tanıdık isimlerle ne gibi sorunlar yaşadı? Tüm soruların cevapları ve daha fazlası kitapta yer alıyor.

Gelelim kendi yorumuma; Belgesel tadında yazılmış kitap akıcı ve okuması kolay. Araştırma sonucu yazılmış eser bir kişinin ağzından anlatılmaktadır ve içerdiği bilgiler açısından ilgi çekicidir. Esasen Cahide Sonku’nun hayatını anlatsa da arka planda bir dönem kitabıdır ve 1930 lu yıllardan 1980 li yıllara kadar Türkiye’deki gelişmeleri görebiliyoruz.

Ben Cahide Sonku’nun adını duymuş olmakla beraber hayatını bu kadar yakından bilmiyordum açıkçası. Eser, Cumhuriyet dönemi tiyatrosunun ve sinemasının en eski zamanlarına ışık tutuyor, ben keyifle ve merakla okudum. Kitabın içerisinde birçok ünlünün ilk zamanlarına şahit oluyoruz, bu da merak uyandırıcı oluyor. Cahide Sonku’nun, yıllar geçse de, sinema sektöründe nasıl bir iz bıraktığını son dönemlerinde kendisine verilen ödülden ve her yıl anısına verilen altın portakal Cahide Sonku ödülünden anlayabiliyoruz. Biyografi ve dönem kitabı okumayı sevenlere özellikle de sinema ve tiyatro tarihini okumak isteyenlere tavsiye edebileceğim bir kitap. Keyifli okumalar diliyorum!

Künye

Yazar: Osman BALCIGİL

Sayfa sayısı: 472 sayfa

Yayınevi: Destek Yayınları

Arka kapak

Cahide Sonku’nun inanılması zor yükseliş ve düşüş öyküsü, toplumsal hayatımızın kendine özgü labirentlerinde gizlidir.
Bütün Türkiye’nin CAHİDE’siydi…
On üç yaşında adımını attığı Darülbedayi’de, rakiplerini geride bırakmayı, ilk ve biricik primadonna olmayı becerdi.
Çok az sayıda oyuncuya nasip olabilecek doğal yeteneğe ve güzelliğe sahipti. Bu özelliklerine zekâsını ve çalışkanlığını ekledi.
Altın yıllarını yaşayan Türk Tiyatrosu’nun ve kuruluş aşamasındaki Türk Sineması’nın tartışmasız “1 Numara”sı oldu. Çok ama çok para kazandı.
Örnekleri sadece ABD’de görülebilecek tarzda bir hayat yaşadı. Türkiye’nin playboyları, geçeceği değil, geçme ihtimali olan yollara bile kırmızı halı döşettiler. Ayakkabılarından şampanyalar içildi. Bütün takıları, ayakkabıları, çantaları, kıyafetleri Paris ya da Londra’dan getirtildi. Zaman içinde, hediye edilen son model otomobillere bile burun kıvıracaktı.
Her çıkışın bir inişi vardır!
Cahide Sonku’nun düşüşü de tıpkı yükselişi gibi meteor hızıyla gerçekleşecekti. Ünlü yıldız zaman içinde alkolün bataklığına gömülecek, Beyoğlu’nun izbelerinde yitip gidecekti.
Osman Balcıgil, tıpkı öteki çok okunan biyografik romanları Celile, Yeşil Mürekkep, İpek Sabahlık ve Afife Jale’de olduğu gibi, bu kez de Kızıl Çengi’de, Cahide Sonku’dan hareketle Türkiye toplumunun derinlerine iniyor.